أبو المحاسن الحسين بن الحسن الجرجاني
225
تفسير گازر ( جلاء الأذهان وجلاء الأحزان ) ( فارسى )
مىكنيد و بعيب ديگران مشغول مىشويد بازين همه دعاى شما مستجاب شود . . . ؟ ! [ سوره البقرة ( 2 ) : آيه 187 ] أُحِلَّ لَكُمْ لَيْلَةَ الصِّيامِ الرَّفَثُ إِلى نِسائِكُمْ هُنَّ لِباسٌ لَكُمْ وَ أَنْتُمْ لِباسٌ لَهُنَّ عَلِمَ اللَّهُ أَنَّكُمْ كُنْتُمْ تَخْتانُونَ أَنْفُسَكُمْ فَتابَ عَلَيْكُمْ وَ عَفا عَنْكُمْ فَالْآنَ بَاشِرُوهُنَّ وَ ابْتَغُوا ما كَتَبَ اللَّهُ لَكُمْ وَ كُلُوا وَ اشْرَبُوا حَتَّى يَتَبَيَّنَ لَكُمُ الْخَيْطُ الْأَبْيَضُ مِنَ الْخَيْطِ الْأَسْوَدِ مِنَ الْفَجْرِ ثُمَّ أَتِمُّوا الصِّيامَ إِلَى اللَّيْلِ وَ لا تُبَاشِرُوهُنَّ وَ أَنْتُمْ عاكِفُونَ فِي الْمَساجِدِ تِلْكَ حُدُودُ اللَّهِ فَلا تَقْرَبُوها كَذلِكَ يُبَيِّنُ اللَّهُ آياتِهِ لِلنَّاسِ لَعَلَّهُمْ يَتَّقُونَ ( 187 ) مفسّران گفتند كه : سبب آن بود كه در بدايت فرض صيام حق تعالى فرمود كه چون روزه بگشايند طعام و شراب و جماع تا آن وقت خورند و كنند كه : نماز خفتن بود چون ازين وقت بگذرد حرام گردد يكى از صحابه نماز خفتن با رسول صلى اللّه عليه و آله بگزارد و با خانه رفت نفس او را مطالبه كرد بخلوت حلال و وقت برفته بود چون خلوت كرد و فارغ شد و غسل كرد پشيمان شد بامداد برخاست و بنزديك مصطفى آمد و گفت : يا رسول اللّه از شكايت اين نفس خاطئه پيش تو آمدهام رسول گفت چه بوده است ؟ - او قصّهء خود بازراند گفتهاند كه : اين عمر خطّاب بود رسول صلى اللّه عليه و آله گفت خطا كردى جماعتى ديگر برخاستند و گفتند : يا رسول اللّه ما را هم اين حادثه افتاد و لكن شرم داشتيم كه اين حديث در مجلس تو بگوئيم هيچ رخصتى هست ما را ؟ - گفت : رخصت بدست من نيست خداى تعالى از كرمش اين حكم از ايشان برداشت و اين آيت فرستاد كه مباح داشته شد شما را و حلال كرده شد در شب روزه صحبت كردن با زنان خويش ايشان لباس و پوشش شمااند و شما لباس ايشانيد حق تعالى از جماع كنايه كرد بلفظ « رفث » تا چيزى كه در عرف مستهجن باشد از تصريح او عبارت نكنى و زنان را لباس خواند مردانرا و مردانرا لباس زنان از آنجا كه ايشان به يكديگر ملتبس و ملتوى شوند در فراش و بشرهء هر يك ملاقى بشرهء ديگر گردد و گفتهاند : مراد به لباس مسكن است چنان كه در حقّ شب گفت وَ جَعَلْنَا اللَّيْلَ لِباساً و نيز لباس حمايت كند صاحبش راى از گرما و سرما ايشان نيز يكديگر را حمايت كنند از حرام چنان كه در خبر آمد : من تزوّج فقد احرز نصف دنيه فعليه